حماسه آفرینی فرزندان غیور لُر در هشت سال دفاع مقدس در کنار سایر اقوام ایرانی همراه با ( لُروکه و هُوگاله) یا همان فریاد های شجاعانه لُری همراه بود به طوری که در زمان عملیات ها صدای ( لُروکه و هُوگاله) بر پا می شد شاهد نبرد های شجاعانه تر غیور مردان زاگرس نشین بودیم.

مردم کهگیلویه و بویراحمد اولین مردمی بودند که باعث بسته شدن تنگه شلمچه بر روی دشمن شدند. مردم استان کهگیلویه و بویراحمد قبل از آغاز جنگ تحمیلی با توجه به شرارت گروه ها و احزاب منحرف با حضور خودشان در مناطق کردستان مبارزات سرسختانه ای را علیه مخالفان و معاندان با نظام جمهوری اسلامی آغاز و پس از شروع جنگ تحمیلی نیز همپای سایر اقشار کشور اسلامی به جبهه های جنگ شتافتند.

نقش بازاریان در دوران دفاع مقدس همچون پیش از انقلاب ستودنی است چراکه بسیاری از آنها با به تعطیلی کشاندن مغازه های خود، در دفاع و پشتیبانی از رزمندان نقش آفرینی کردند. بازاریان با تشکیل کمیته اصناف در پشتیبانی از جنگ، کارگاه های کوچک برای تولید برخی از تجهیزات جنگ ایجاد کردند، اصناف فقط به دنبال سود مادی نبودند و در عرصه های مختلف و حساس نقش خود را به خوبی نشان دادند.

خیاطان در تأمین لباس رزمندگان و صنعت گران در تأمین و تعمیر لوازم جنگی و موتورهای تجهیزات جنگی در دوران دفاع مقدس فعالیت می کردند. اصناف و بازاریان تدارکات و پشتیبانی از رزمندگان را بر عهده داشتند که سخت ترین کار در جنگ بود و کار اصناف کهگیلویه و بویراحمد در هشت سال جنگ تحمیلی کمتر از آرپی‌چی‌زن، غواص و دیگر رزمندگان ما نبود. اصناف تقریباً تمام ملزومات و تجهیزات جنگ و سلاح های رزمندگان را تأمین می کردند.

تأمین مهمات، گلوله ها، آب و سوخت، خوراک و پوشاک برعهده اصناف و مسئولان و رزمندگان آماد و پشتیبانی بود و با تمام سختی ها لحظه ای حمایت آماد و پشتیبانی و اصناف از مردم و در جنگ حمایت از سربازان و رزمندگان قطع و تمام نشد.

نقش کهگیلویه و بویراحمد در دفاع مقدس

پس از سازماندهی سپاه و تشکیل یگان های رزمی، نیروهای استان کهگیلویه و بویراحمد در قالب تیپ و لشکرهای مختلف از جمله لشکر ۱۹ فجر، تیپ ۳۳ المهدی، تیپ فاطمه‌ی زهرا (س)، احمدبن موسی، تیپ امام سجاد (ع)، تیپ امام حسین (ع)، لشکر ۸ نجف، لشکر ویژه‌ی شهداء ۲۵ کربلا و …، حضور فعالی در عملیات های متعدد از جمله حصر آبادان، طریق القدس، فتح المبین، بیت المقدس، رمضان، محرم، والفجر مقدماتی، بدر و خیبر داشتند.

به دلیل عملکرد و روحیه‌ی جنگندگی آنها، مسئولین امر تصمیم گرفتند که آنها را در یگان رزمی مستقل سازماندهی نمایند که ابتدا در عملیات والفجر ۸، در لشکر ۲۵ کربلا، تحت محور ۳، به فرماندهی “حاج سیف الله حیدرپور” و با وارد عمل نمودن گردان های سیف الله، یدالله، روح الله، جندالله، ثارالله و حزب الله در شب اول عملیات، حماسه‌ جاودان خلق نمودند.

این حضور در حالی بود که نیروهای استان در لشکر ۱۹ و الفجر، المهدی و سایر تیپ و لشکرها حضور داشته اند. پس از عملیات والفجر ۸، نیروهای استان را در قالب تیپ ۱۵ امام حسن (ع)، سازماندهی کردند بطوری که در عملیات کربلای ۱ و در “بازپس گیری مهران” حضوری فعال داشتند و جالب اینکه از نیروهای عمل کننده بودند.

پس از فتح مهران، تیپ مستقل ۴۸ فتح تأسیس شد، بطوری که کلیه‌ مسئولان، واحدها و گردان های آن ازنیروهای استان تشکیل می شد. پس از سازماندهی رزمندگان استان، این تیپ در عملیات کربلای ۴، کربلای ۵، کربلای ۱۰، بیت المقدس ۲ و بیت المقدس ۴، از جمله یگان های خط شکن بوده است و در عملیات های بزرگ دیگری نیز افتخارآفرینی کردند که امروز از بزرگترین افتخارات این استان است.

نیروهای استان علاوه بر حضور در عملیات های بزرگ یاد شده، در خطوط پدافندی سراسر مرز مقدس ایران، حضوری مقتدرانه داشته اند و آخرین نبرد رزمندگان این استان در روزهای پایانی جنگ تحمیلی و با توجه به حمایت های استکبار و تهاجم گسترد در بازپسگیری مناطق از دست داده شده، روی داد.

رزمندگان استان در منطقه‌ی پدِ خندق (جزیره‌ی مجنون) به استعداد یک گردان به مدت ۲۴ ساعت در برابر یک لشکر عراق مقاومت کردند و با حضور و نبرد نابرابرشان مانع از پیش روی دشمن به سایر مناطق گردیدند، بطوری که این مقاومت شجاعانه باعث گردید فرمانده‌ کل قوای وقت، آقای هاشمی رفسنجانی طی نامه ای و توسط فرماندهی تپ ۴۸ فتح یعنی حاج سیف الله حیدرپور، مراتب تقدیر و تشکر خود را به مردم استان ابلاغ نماید.

بنابراین تعداد بسیاری از رزمندگان این استان(۱۲۴شهید) در پد خندق و در جزیره‌ی مجنون جام شیرین شهادت را سر کشیده اند.

کهگیلویه و بویراحمد در دفاع مقدس:

رتبۀ اعزام نیرو نسبت به جمعیت دیگر استان ها: اول

تعداد رزمنده: ۳۳۰۰۰ نفر تعداد جانباز: ۱۳۰۰۰ نفر

تعداد شهدای استان: ۱۸۰۰ نفر

 تعداد آزاده: ۳۱۰ نفر

تعداد شهدای پاسدار: ۲۷۰ نفر

تعداد شهدای سرباز: ۳۰۰ نفر

تعداد شهدای بسیجی: ۱۲۳۰ نفر

کوچکترین شهید: ۱۲ ساله

  پیرترین شهید: ۶۷ ساله

درصد شهدای مناطق عشایری: ۸۰% (۱۴۴۰ نفر)

درصد شهدای خط مقدم: ۵/۹۹% (۱۷۱۰ نفر)

درصد شهدای زیر ۳۰ سال: ۹۰% (۱۶۲۰ نفر)

تعداد شهدای دانش آموز: بیش از ۶۰۰ نفر

تعداد شهدای روحانی: ۳۳ نفر  تعداد شهدای دانشجو: ۷۸ نفر

تعداد شهدای جهادگر: ۴۸ نفر

تعداد شهدای ورزشکار: بیش از ۷۰ نفر

تعداد شهدای امدادگر: ۴۸ نفر

تعداد شهدای فرمانده در تیپ یا گردان: ۵۷ نفر

تعداد خانواده‌ی ۳ شهیدی: ۲ مورد

تعداد خانواده‌ی ۲ شهیدی: ۲۳ مورد

نکته: روستاهای ده بر آفتاب، قاسم آباد و جلیل، بیشترین شهید را تقدیم کرده اند.